Hizmetlerimiz · Mühendislik · Zemin etüdü
Zemin Etüdü ve Sondaj: Yapı ve Temel İçin Zemin Raporu
Zemin etüdü, yapı ve temel tasarımından önce sondaj, arazi ve laboratuvar deneyleriyle zemini tanımaktır. Etüdü sondaj ve laboratuvar çözüm ortağımızla birlikte yürütür, sonuçları temel ve iksa kararlarına doğrudan bağlarız.
Kim yapar?
Sondaj ve laboratuvar çözüm ortağımız
Arazi deneyleri
SPT, numune, karot
Laboratuvar
Sınıflandırma, dayanım, oturma
Çıktı
Zemin ve temel etüt raporu
Kullanım
Ruhsat, proje, teklif
Bölge
Türkiye geneli ve Orta Asya
Zemin etüdü nedir?
Zemin etüdü, parselin altındaki tabakaları, yeraltı suyunu ve zeminin mühendislik özelliklerini belirleyen çalışmadır. Çözüm ortağımız sondaj kuyuları açar, arazide deney yapar ve numuneleri laboratuvarda inceler. Ardından bütün sonuçlar, zemin ve temel etüt raporunda bir araya gelir.
Çünkü etüdün kalitesi, bütün temel ve iksa kararlarının kalitesini belirler. Örneğin yanlış bir zemin parametresi kazığı gereğinden uzun ya da yetersiz yapabilir. Bu yüzden etüdü yalnızca ruhsat için alınan bir belge olarak görmüyoruz.
Zemin etüdü ne zaman gerekir?
- Yeni bir yapının ruhsat ve proje aşamasında
- Kazıklı temel, iksa veya zemin iyileştirme kararı verilecekse
- Kentsel dönüşümde eski binanın yerine yenisi yapılacaksa
- Mevcut binada oturma ve çatlak görüldüyse
- Kat ilavesi veya kullanım değişikliğiyle yük artacaksa
Zemin etüdü nasıl yapılır?
Etüdü beş adımda yürütürüz. Bu adımlarda sondaj ve laboratuvar işlerini çözüm ortağımız yapar; biz ise programı ve sonuçların kullanımını birlikte planlarız.
- Ön inceleme: Parseli, yapının bodrum sayısını ve komşu yapıları değerlendiririz.
- Sondaj planı: Kuyu sayısını ve derinliğini, yapının büyüklüğüne ve beklenen temel sistemine göre belirleriz.
- Arazi çalışması: Çözüm ortağımız kuyularda SPT yapar, numune ve gerekirse karot alır, yeraltı suyunu ölçer.
- Laboratuvar: Numuneler sınıflandırma, dayanım ve oturma deneylerinden geçer.
- Rapor: Rapor; tabakaları, parametreleri ve temel önerilerini içerir.
En sık gördüğümüz sorun: sondajın, planlanan kazı ve kazık boyundan sığ kalması. Kazığın oturacağı tabaka görülmeden doğru temel kararı verilemez. Bu yüzden kuyu derinliğini muhtemel temel sistemine göre seçmeyi öneririz.
Zemin etüdü deneyleri: arazi ve laboratuvar
Deneyleri zemin türüne ve projenin ihtiyacına göre seçeriz. Aşağıdaki tablo, en sık kullanılan deneyleri ve ne işe yaradıklarını gösterir.
| Deney | Ne yapılır? | Ne işe yarar? |
|---|---|---|
| SPT | 63,5 kg tokmak 76 cm’den düşer; son 30 cm girişin darbe sayısı N değeridir | Kum ve çakılın sıkılığı, kilin kıvamı |
| Örselenmemiş numune (UD) | Numune alıcı killi zemini bozmadan çıkarır | Dayanım ve oturma deneyleri |
| Karot | Karot alıcı kayadan silindir numune çıkarır | Kaya kalitesi ve dayanımı |
| Yeraltı suyu ölçümü | Ölçüm, kuyudaki su seviyesini verir | Kazı, iksa ve sızdırmazlık kararı |
| Laboratuvar deneyleri | Elek, kıvam, kesme, konsolidasyon | Zemin sınıfı, dayanım ve oturma |
| Jeofizik ölçüm | Ölçüm, zemindeki dalga hızlarını verir | Deprem tasarımı için zemin sınıfı |
Deprem tasarımı için zemin sınıfını, TBDY 2018’e göre bu veriler belirler. Ayrıca aynı veriler sıvılaşma riskini de gösterir.
Zemin etüdü raporunda neler olmalı?
İyi bir rapor, yalnızca deney sonuçlarını değil, bu sonuçlardan çıkan mühendislik önerilerini de içerir. Bu yüzden raporu okurken şu başlıklara bakmanızı öneririz.
- Sondaj logları: tabakalar, SPT değerleri ve numune yerleri
- Yeraltı su seviyesi ve ölçüm tarihi
- Laboratuvar sonuçları ve tasarım parametreleri
- TBDY 2018’e göre zemin sınıfı ve sıvılaşma değerlendirmesi
- Temel sistemi önerisi: radye, kazık ya da iyileştirme
- Kazı ve iksa için öneriler
Ayrıca uygulayıcı olarak raporu kazık ve iksa kararlarıyla birlikte okuruz. Örneğin raporda kaya kotu belirsizse, kazık boyunun da belirsiz kalacağını baştan söyleriz.
Zemin etüdü fiyatı neye bağlı?
Zemin etüdü fiyatını sondaj metrajı ve deney sayısı belirler. Bu yüzden önce parseli ve yapıyı görür, sondaj planını çıkarır, sonra teklif veririz.
- Sondaj kuyusu sayısı ve derinliği
- Zemin ve kaya: karot ihtiyacı
- Arazi ve laboratuvar deney sayısı
- Jeofizik ölçüm ihtiyacı
- Sahaya erişim ve mobilizasyon
Teklif için göndermeniz gerekenler
- Parselin konumu ve imar bilgisi
- Yapının kat ve bodrum sayısı
- Varsa mimari avan proje
- Komşu yapılar ve saha erişimi
Zemin etüdü hakkında sık sorulan sorular
Bize gelen soruları, kimin sorduğuna göre grupladık. Sorunuz burada yoksa telefonla ya da teklif formundan yazın.
Mal sahibi ve kentsel dönüşüm
Zemin etüdü zorunlu mu?
Belediyeler, yeni yapıların ruhsat aşamasında zemin ve temel etüt raporu ister. Ayrıca kentsel dönüşümde de yeni yapı için etüt gerekir.
Zemin etüdünü kim yapıyor?
Sondaj ve laboratuvar işlerini çözüm ortağımız olan etüt firması yapar. Biz programı birlikte planlar, sonuçları temel ve iksa kararlarına bağlarız.
Zemin etüdü ne kadar sürer?
Arazi çalışması genellikle birkaç gün sürer; laboratuvar ve rapor ise biraz daha uzun zaman alır. Ancak kesin süreyi kuyu sayısı ve deney programı belirler.
Eski binanın etüdü yeni bina için kullanılabilir mi?
Genellikle hayır. Çünkü eski raporlar yeni yapının yüklerini ve bodrum derinliğini karşılamayabilir. Ayrıca yönetmelikler de değişmiştir.
Müteahhit ve proje müdürü
Kaç sondaj kuyusu gerekir?
Kuyu sayısını parselin büyüklüğü, yapının oturma alanı ve zeminin değişkenliği belirler. Örneğin küçük bir parselde bile birden fazla kuyu, tabakaların değişip değişmediğini gösterir.
Sondaj ne kadar derin olmalı?
Kuyu, temelin yükünü taşıyacak tabakayı görecek kadar derin olmalıdır. Bu yüzden kazıklı temel düşünülüyorsa, sondajın kazık ucunun altına inmesi gerekir.
Etüt sonucu temel sistemini değiştirir mi?
Evet, çoğu zaman. Örneğin beklenenden derin kaya kazık boyunu uzatır; yüksek yeraltı suyu ise sızdırmazlık ihtiyacı doğurur.
Proje müellifi ve kontrol mühendisi
SPT değeri neyi gösterir?
SPT, 30 cm giriş için gereken darbe sayısıdır. Kumda sıkılığı, kilde kıvamı yaklaşık olarak gösterir. Ancak tasarımda düzeltilmiş değerleri kullanmak gerekir.
Jeofizik ölçüm ne zaman gerekir?
Deprem tasarımında zemin sınıfını belirlemek için kayma dalgası hızı gerekir. Bu değeri jeofizik ölçüm ya da yönetmelikteki bağıntılar verir.
Sıvılaşma nasıl değerlendirilir?
Örneğin gevşek, suya doygun kum ve siltte sıvılaşma güvenliğini SPT veya CPT verileriyle hesaplamak gerekir. Dolayısıyla risk varsa zemin iyileştirme gerekir.
Akademisyen ve öğrenci
SPT deneyi nasıl yapılır?
63,5 kg’lık tokmak 76 cm yükseklikten düşer ve numune alıcıyı 45 cm çakar. Ardından son 30 cm için gereken darbe sayısı SPT N değerini verir.
Örselenmiş ve örselenmemiş numune farkı nedir?
Örselenmemiş numune, zeminin yapısını ve suyunu korur; bu yüzden dayanım ve oturma deneylerine girer. Buna karşılık örselenmiş numune yalnızca sınıflandırmaya yarar.
Zemin sınıfı neden önemlidir?
Zemin sınıfı, deprem sırasında zeminin yer hareketini nasıl büyüteceğini gösterir. Bu yüzden yapının deprem yükleri doğrudan zemin sınıfına bağlıdır.
Kaynaklar
Zemin etüdü için teklif isteyin
Parselin konumunu ve yapı bilgisini gönderin. Sondaj planını ve teklifi çözüm ortağımızla birlikte hazırlayalım.